بوديم و کس قدر ندانست که بوديم
باشد که نباشيم و بدانند که بوديم

مديريت جامع بحران (يا Integrated disaster management) مجموعة راهبردها، سياست‌ها و اقدامات هماهنگ و يكپارچه‌اي است كه بشكل فرايندي پويا، هدفمند و آينده‌نگر، ضمن برقراري هماهنگي و ارتباط نظام‌دار بين بخش‌ها و عناصر مختلف عمل‌كننده، مراحل مختلف بحران را نيز از پيشگيري تا بهبود و بازسازي پس از بحران در برمي‌گيرد. مديريت جامع بحران ضمن دربرگيري ابعاد، عوامل و عناصر مختلف درگير بصورتي يكپارچه و هماهنگ، صرفا معطوف به وقوع بحران و مديريت شرايط اضطراري نيست، بلكه پيشگيري از بحران نيز بطور جدي مورد نظر قرار مي‌گيرد.

    مديريت جامع بحران، با اتخاذ ويژگيهاي فوق و توجه جدي به امر پيشگيري و ايجاد ظرفيت‌هاي آمادگي و مقابله، پيوندي اساسي با توسعة پايدار اجتماعي- فضايي برقرار مي‌سازد. در اين مسير است كه آسيب‌پذيري نيز بعنوان تعيين‌كنندة اصلي بحران، در كانون توجه قرار مي‌گيرد و لذا فرايندهاي مختلف اجتماعي- فضايي شكل‌دهندة آسيب‌پذيري و بحران نيز بطور جدي مورد توجه قرار مي‌گيرد.

    در واقع و بطور خلاصه، مديريت جامع بحران را مي‌توان تغييري از تمركز بر خطر، بحران و مديريت شرايط اضطراي به سمت تمركز بر كاهش آسيب‌پذيري و افزايش ظرفيت‌هاي پيشگيري، مقابله و بهبويابي بطور همزمان دانست. در اين فرايند تغيير، ديگر تنها به خطر (طبيعي) و بحران حاصل توجه نمي‌شود بلكه به آسيب‌پذيري (انساني) و عملكرد جامعه نيز توجه مي‌شود. در واقع اين تعامل جامعه و طبيعت است كه آسيب‌پذيري و بحران را بوجود مي‌آورد. بنابراين مديريت بحران پيوندي پايدار با مديريت توسعه برقرار مي‌سازد. همسويي و رابطة متقابل توسعه و مديريت بحران نيز، هر دو را به سمت كاهش آسيب‌پذيري بعنوان عنصر كليدي نيل به توسعة پايدار و مديريت جامع بحران سوق مي‌دهد.

    مديريت جامع بحران فرايندي چند بخشي- چندرشته‌اي پيوسته و يكپارچه از برنامه‌ريزي و اجراي اقدامات است به منظور جلوگيري يا كاهش ريسك بحران، پيشگيري شدت يا عواقب بحران‌ها، آمادگي اضطراري، و پاسخگويي سريع و موثر به بحران‌ها و بهبود و احياي بعد از بحران.

مديريت جامع بحران چيست؟

۱۲‬مي ‪ ۲۰۰۸‬است و ‪ ۱۸۷‬سال پيش در چنين روزي، "فلورانس نايتينگل" مشهور به بانوي چراغ به دست انگليسي و بنيانگذار پرستاري نوين به دنيا آمد.

يک فروند هواپيماي باربري متعلق به شرکت امريکايي "کاليتا" يکشنبه هنگام برخاستن از باند فرودگاه بروکسل دچار سانحه شد و با زمين برخورد کرد

به گزارش خبرگزاري فرانسه از بروکسل به نقل از مسئولان فرودگاه بروکسل، در اين سانحه، يک فروند هواپيماي بوئينگ 747، که در حال حرکت به مقصد بحرين بود، کمي قبل از ساعت يازده و سي دقيقه به وقت گرينوويچ به زمين برخورد کرده و به دو نيم شد.

مسئولان فرودگاه بروکسل دليل احتمالي اين حادثه را نقص فني اعلام کردند و از آغاز تحقيق در اين زمينه خبر دادند.

هيچيک از پنج سرنشين اين هواپيما، که همگي تبعه امريکا هستند، زخمي نشدند.

زلزله یکی از رویدادهایی است که در میان بلایای طبیعی در جهان از نظر خسارات جانی در رتبه اول و از نظر خسارات مالی در رتبه دوم قرار دارد.

اهمیت زلزله در چیست ؟

- پیش بینی و پیشگیری از آن تقریباً غیر ممکن است.

- از درون زمین منشأ گرفته و به صورت آنی رخ می دهد.

- به طور متوسط هر سال 10000 نفر بر اثر زلزله کشته می شوند.

علل ایجاد زلزله :

عوامل ایجاد زلزله به دو دسته طبیعی و غیر طبیعی تقسیم می شوند.

علل طبیعی شامل :

1- حرکات زمین ساختی ( 90 % )

2- آتشفشانی ( 7 % )

3- ریزشی (3 % )

علل غیر طبیعی شامل :

1- سدها

2- تزریق مواد به داخل زمین

3- انفجار بمب اتمی

خطوط زلزله :

هر چند احتمال وقوع زمین لرزه ها در نقاط مختلف زمین وجود دارد ولی بیشتر آنها در کمربندیهای خاصی از زمین رخ می دهد که مهمترین آنها کمربند اقیانوس آرام است که حدود 80 % زمین لرزه ها در این کمربند رخ می دهد .

این کمربند شامل دو شاخه می باشد :

کمربند اول :

اقیانوس آرام – آمریکای جنوبی – آمریکای شمالی – ژاپن - فیلیپین – نیوزلند

کمربند دوم :

آلپ – یونان – ایتالیا – ترکیه – ایران – افغانستان – پاکستان – جنوب شرقی آسیا – اقیانوس آرام

اندازه گیری قدرت زلزله :

برای اندازه گیری قدرت زلزله دو معیار در نظر گرفته می شود .

1- مقیاس مرکالی

2- مقیاس ریشتر

شدت زلزله :

شذت زلزله یک کمیت مشاهده ای و غیر دستگاهی است از این کیت برای تعیین میزان خرابیهای ناسی از زلزله استفاده می شود. معروفترین مقیاسی که برای اندازه گیری شدت زلزله استفاده می شود مقیاس مرکالی است که 12 درجه دارد و پس از وقوع زلزله با مقایسه اثرات یا خرابیهای زلزله و احساس مردم از لرزش زمین شدت زلزله در هر نقطه تعیین می گردد . این مقیاس از دقت پائینی برخوردار است و این بارزترین ضعف آن محسوب می شود.

** جدول مقیاس مرکالی برای اندازه گیری شدت زلزله :

درجه 1 :

احساس نمی شود و فقط توسط زلزله نگار ثبت می شود.

درجه 2 :

توسط برخی از افراد داخل ساختمان خصوصاً آنهایی که استراحت می کنند یا در طبقات فوقانی ساختمان هستند احساس می شود.

درجه 3 :

تعداد بیشتری از افراد در داخل ساختمان آن را احساس می کنند . بعضی از افراد خارج از ساختمان نیز متوجه آن می شوند . در طبقات فوقانی کاملاً حس می شود مانند عبور یک کامیون از سنگفرش خیابان.

درجه 4 :

تمام افراد در فضای بسته آن را احساس می کنند . تعداد بیشتری از افراد در فضای باز آن را حس می کنند. بشقابها ، درها ، پنجره ها و سقفهای سفالی به صدا در می آیند . مانند : برخورد کامیون با ساختمان.

درجه 5 :

تمام افراد آن را حس می کنند . بسیاری از افراد را از خواب بیدار می شوند اشیا داخل کمدها و قفسه ها فرو می ریزد . بعضی از خانه های روستایی ترک می خورند . امتداد حرکت زلزله قابل تشخیص است.

درجه 6 :

توسط تمام افراد احساس می شود. همه از خواب بیدار می شوند . بعضی وحشت زده به خارج ساختمان فرار می کنند . گچ دیوارها فرو می ریزد ، اتو مبیلها به هم برخورد می کنند . اگر ساختمان دارای بنایخوبی نباشد رک می خورد . اشیا آویزان فرو می ریزد.

درجه 7:

موارد قسمت 6 به اضافه : در برخی ساختمانها شکاف ایجاد می شود . ایستادن مشکل می شود ، دربها قفل می شود ، شیشه ها می شکند ، آب دریاچه ها گل آلود می شود ، برخی از چشمه ها خشک می شوند و یا چشمه جدید به وجود می آید .

درجه 8 :

موارد فوق به اضافه : حتی در ساختمانهای محکم ترک ایجاد می شود ، شاخه های برخی از درختان می شکند ، وسایل خانه به حرکت در می آید ، شکافهایی در سطح زمین ایجاد می شود.

درجه 9 :

خسارات عمده ای در ساختمانهای با طراحی خوب ایجاد می شود ، ساختمانهای چوبی تخریب می شوند ، حیوانات فرار می کنند و وحشت عمومی شدید وجود دارد.

درجه 10:

تمام ساختمانهای سنگی تخریب می شوند ، ساختمانهای محکم و پلها آسیب می بیند و تعدادی از آنها تخریب می شوند ، شکافهای بزرگ در زمین ایجاد می شود ، ریلهای راه آهن کج می شود ، رانش زمین در برخی مناطق وجود دارد.

درجه 11:

سدهای محکم و بتونی تخریب می شود ، ریلهای راه آهن کاملاً از بین می روند آب رودخانه ها و کانالها سرازیر می شود.

درجه 12 :

هیچ بنایی سالم نمی ماند و معمولاً نقشه جغرافیایی منطقه تغییر می کند.

مقیاس ریشتر :

مقایسه قدرت نسبی زلزله های یکی از اهداف مهم انسان بوده است . در این رابطه بدیهی است که مهمترین معیار برای چنین مقایسه ای دامنه امواجی است که توسط دستگاهها ی لرزه سنج ثبت می شوند که البته باید توجه داشت که دامنه این امواج علاوه بر قدرت زلزله تابع فاصله پایگاه تا مرکز زلزله نیز می باشد.

 اولین دانشمندی که به مطالعه و اندازه گیری این امواج پرداخت دانشمند آمریکایی به نام ریشتر بود که این مقیاس به نام او نام گرفت که بزرگی زلزله نیز نامیده می شود.

  RSS