توفان همراه با بادهاي شديد

گاهي وقت ها توفان زمستانه با بادهاي شديد همراه است كه موجب بوران و حركت برف همراه با باد، سرما و سوز شديد مي شود؛ بادهاي تند همراه با اين توفان هاي شديد و سوز سرما مي تواند درختان ، تيرهاي چراغ برق ، تلفن و خطوط انتقال نيرو را از جا بكند. توفان در نزديكي ساحل مي تواند موجب سيل و فرسايش ساحل و نيز غرق شدن كشتي ها در دريا شود در برخي از نقاط ، بادهايي كه از فراز كوه ها مي وزند مي توانند به سرعت 100 مايل در ساعت يا بيشتر رسيده و سقف ساختمان ها وسازه هاي ديگر را خراب كنند.

سرماي شديد

هنگاميكه سرماي شديد همراه با توفان زمستاني به وقوع مي پيوندد ، تماس طولاني با سرما موجب سرمازدگي يا كاهش حرارت بدن شده و خطرناك است. در اين ميان كودكان خردسال و افراد كهنسال بيشتر آسيب پذيرند. نوع سرماي شديد و آثار آن در نقاط مختلف جغرافيايي متفاوت مي‌باشد. در مناطقي كه به آب و هواي زمستاني عادت ندارند ، دماي نزديك به انجماد را سرماي شديد به حساب مي آورند . دماي انجماد مي تواند خسارت فراوان به محصول مركبات و ديگر ميوه ها و سبزي ها وارد كند. اگر در خانه عايق بندي درست انجام نشده باشد يا گرما تامين نشود لوله ها ممكن است يخ بزند و بتركند  در بيشتر نقاط استان فارس دماي زير صفر را ممكن است سرماي شديد به حساب آورند ، سرماي طولاني مي تواند موجب يخ بستن جاده‌ها شده و عبور و مرور را دچار مشكل كند.

توفان هاي يخي

تجمع فراوان يخ مي تواند درختان و سيم هاي برق، تيرها و سيم هاي تلفن و دكل هاي مخابراتي را پايين بياورد ممكن است چندين روز تلفن و برق قطع شود و اين در حالي است كه حتي تجمع اندك يخ مي تواند خطرات فراوان براي سرنشينان خودروها و عابران پياده داشته باشد.

بوران شديد

بوران شديد مي تواند رفت و آمد در يك منطقه را متوقف كرده و شهر را فلج كند، جا به جايي مسافر و ارزاق را مختل كرده و خدمات اورژانس و پزشكي را با مشكل رو به رو كند. تجمع برف مي‌تواند موجب فرو ريختن ساختمان ها ودرختان و سيم هاي برق شود در مناطق روستايي، خانه ها و مزارع ممكن است روزهاي متمادي خالي بماند و دام هاي محافظت نشده تلف شوند. در كوه ها ، برف سنگين موجب تشكيل بهمن مي شود هزينه برف روبي، ترميم خرابي ها و ضرر و زيان وارد شده به بخش تجاري، مي تواند فشار اقتصادي شديدي به شهرها و روستاها وارد كند. 

نكات مربوط به توفان زمستانه

توفان زمستانه از چه چيزهايي تشكيل شده است؟

- هواي سرد :

دماي زير دماي انجماد در ابرها و نزديك سطح زمين براي توليد برف و يا يخ لازم است.

- رطوبت :

براي اينكه ابر و بارندگي ايجاد شود ، مي‌بايستي باد از روي توده بزرگي از آب، همچون رودخانه‌ها يا درياها عبور كند كه منبع بسيار خوبي براي ايجاد رطوبت خواهد بود.

- نيروي بالابر :

نيروي بالابر چيزي است كه هواي مرطوب را بالا مي برد تا ابر تشكيل داده و موجب بارندگي شود، مثال: هواي گرمي كه با هواي سرد برخوردكرده و مجبور به بالا رفتن از روي گنبد سرما مي‌شود. مرز بين توده هواي گرم و هواي سرد، جبهه ناميده مي شود مثال ديگر از نيروي بالابر، بادي است كه از يك كوهپايه به طرف بالا مي وزد.

توفان هاي زمستانه را عامل كشتار فريب دهنده مي نامند. زيرا ممكن است مرگ و مير به طور غيرمستقيم به توفان مربوط باشد.

مردم در حوادث جاده اي روي خيابان ها و جاده هاي يخ زده كشته مي شوند.

- مردم به دليل تماس طولاني با سرما، حرارت بدنشان پائين آمده و مي ميرند.

مرگ و مير زمستانه

در توفان هاي زمستانه، همه در معرض خطر مرگ قرار دارند تهديد واقعي بسته به شرايط افراد داراي تفاوت است. مشاهدات جديد موارد زير را نشان مي دهد :

- حدود 70% مرگ و مير مربوط به يخ و برف درون خودروها اتفاق مي افتد.

- حدود 25% مرگ و مير مربوط به يخ و برف به دليل گرفتار شدن مردم در توفان اتفاق مي افتد.

- پنجاه درصد افرادي كه با سرما تماس داشتند بالاي 60 سال سن دارند.

- بيش از 75 درصد افرادي كه با سرما تماس داشتند مرد هستند.

- حدود 20% مرگ و مير ناشي از سرما در خانه ها اتفاق مي افتد.

• سرما

سرمازدگي

سرمازدگي عبارت است از آسيب ديدن بافت هاي بدن بر اثر يخ زدن بافت ها ، سرمازدگي موجب از دست دادن حس و سفيد يا كمرنگ شدن دست و پا ، انگشتان ، لاله گوش يا نوك بيني مي شود. اگر اين علائم را مشاهده كرديد فوراً به پزشك مراجعه كنيد! اگر مجبور هستيد صبر كنيد تا به كمك شما بشتابند قسمت هاي يخ زده را به آرامي گرم كنيد. اما اگر نشانه‌ها و علايم كاهش حرارت بدن را نشان مي‌دهد، قبل از گرم كردن دست ها و پاها ، تنه او را گرم كنيد.

كاهش دماي بدن

علائم هشداردهنده : لرزش غيرقابل كنترل، از دست دادن حافظه، گيج شدن، عدم انسجام بدن، اشكال در تكلم، خواب آلودگي و كرختي آشكار بدن.

تشخيص : دماي بدن شخص را بگيريد. اگر كمتر از 35 درجه بود فورا به پزشك مراجعه كنيد! اگر به پزشك دسترسي نداريد شخص را به آرامي گرم كنيد. نخست تنه را گرم كنيد در صورت لزوم گرماي بدن خود را به او بدهيد. لباس خشك به بدن او بپوشانيد و او را در پتوي گرمي بپيچيد به طوري كه سر و گردن او را بپوشاند. به او الكل، دارو، قهوه يا نوشيدني گرم يا غذاي داغ ندهيد. براي گرم كردن از دست ها و پاها شروع نكنيد! اين موجب مي شود خون سرد به طرف قلب رفته و باعث نارسايي قلبي شود.

سرد شدن بدن به خاطر باد سرد، لرز بر اثر باد

لرز بر اثر باد مبتني بر سرعت از دست دادن گرما بر اثر تماس پوست با باد و سرما است. با افزايش باد، گرما با سرعت بيشتري از بدن خارج شده و دماي بدن را پائين مي آورد. جالب است بدانيم حيوانات نيز دچار لرز بر اثر باد مي شوند.

از فعاليت زياد در برف همچون پارو زدن برف سنگين، هل دادن خودرو در برف يا راه رفتن در برف عميق خودداري كنيد. فشار ناشي از سرما و كار سنگين مي توان موجب حمله قلبي شود . عرق كردن ممكن است موجب لرز و از دست دادن حرارت بدن شود.

نكات ايمني در هنگام گرفتار شدن در يك طوفان زمستاني :

اگر در فضاي آزاد هستيد:

- به دنبال سرپناه بگرديد.

- سعي كنيد خود را خشك نگه داريد

- همه قسمت هاي بدون پوشش بدن را بپوشانيد

اگر سرپناه نداريد:

- يك جان پناه، بادگير يا غار برفي تهيه كنيد تا شما را در برابر برف محافظت كند.

- آتش روشن كنيد تا خود را گرم كرده و توجه ديگران را به سوي خود جلب كنيد.

- دور آتش سنگ بچينيد تا گرما را جذب و منعكس سازند.

- برف را نخوريد، اول بگذاريد ذوب شود بعد بخوريد زيرا دماي بدن شما را پائين مي آورد.

اگر درون خودرو يا كاميون هستيد به نكات ذيل توجه نماييد :

درون خودرو يا كاميون بمانيد، زيرا در بوران و سرما به راحتي جهت خود را گم مي كنيد، هر يك ساعت يك بار، موتور خودرو را به مدت ده دقيقه روشن كنيد تا گرم شويد.

- لاي پنجره خودرو را كمي باز كنيد تا هواي تازه به درون بيايد و بر اثر منوكسيد كربن مسموم نشويد.

- دقت كنيد لوله اگزوز مسدود نباشد.

- كاري كنيد كه افراد امداد و نجات شما را ببينند.

- در شب، موقعي كه موتور را روشن مي كنيد، نورافكن خودرا نيز روشن كنيد.

- يك پارچه رنگي (ترجيحا قرمز) به آنتن يا در خودرو وصل كنيد.

- پس از توقف بارش برف، صندوق عقب را بالا ببريد تا نشان دهيد به زحمت افتاده ايد.

هر چند وقت يك بار با محكم حركت دادن دست ها، پاها، انگشتان دست و پا ورزش كنيد تا خون در رگ هاي شما گردش كند و بدنتان گرم بماند.

در خانه يا درون يك ساختمان

- درون خانه يا ساختمان بمانيد و بيرون نياييد.

- از حفاظ آتش استفاده كنيد.

- تهويه مناسب فراهم سازيد.

اگر وسيله گرمايي در اختيار نداريد:

- درهاي غيرضروري را ببنديد.

- لاي درز درها را با حوله يا پارچه بگيريد.

- پشت پنجره ها را در شب بپوشانيد.

غذا بخوريد و بياشاميد، غذا به بدن انرژي مي رساند تا خودش گرما توليد كند. به بدن مرتب آب برسانيد تا آب بدن كم نشود.

براي جلوگيري از داغ شدن بدن، عرق كردن و به دنبال آن، لرز كردن لباس هاي اضافي را از تن در آوريد و چند لايه لباس شل ، سبك و گرم بپوشيد.

طبق تعريف، تندر صداي بلندي است كه وقتي گازهاي جو ناگهان بر اثر تخليه شدن الكتريكي صاعقه گرم مي شوند به گوش مي رسد. تندر همچنين يك تصادم عظيم است كه در انسان موجب مي‌شود آدرنالين وارد سياهرگ ها شده، بويژه وقتي كه به دنبال يك صاعقه آزار دهنده باشد.

رعد از يك سري ارتعاشات صوتي تشكيل شده كه بر اثر صاعقه به وجود مي آيد، شما هميشه رعد را بعد از برق صاعقه مي شنويد و اين علت دارد.

برق صاعقه با سرعت نور حركت مي كند يعني حدود 300 هزار كيلومتر در ثانيه با يك مايل در 3/5 ميليونيم ثانيه. اما صوت در مقايسه با سرعت نور، حركتي لاك پشتي دارد، يعني فقط 1088 فوت در ثانيه يا يك مايل در حدود 5 ثانيه.

براي پيدا كردن فاصله صاعقه از محلي كه در آن قرار داريد كافي است تعداد ثانيه هاي بين زماني كه برق را مي بينيد و وقتي كه صداي رعد را مي شنويد، بشماريد، اگر اين عدد را بر پنج تقسيم كنيد، فاصله بر حسب مايل به دست مي آيد. (هر مايل معادل حدودا 8/4 ثانيه است).

به اين ترتيب فاصله تقريبي بين شما و صاعقه اي كه ديده ايد، به دست مي آيد. گوش شما تازه دارد صداي قسمت هاي ديگر تخليه الكتريكي را مي شنود كه برق تندر بعدي را مي بينيد ، صداي قسمتي از صاعقه كه به شما نزديك تر است زودتر شنيده مي شود و قسمت دورتر، ديرتر.

 صاعقه چيست؟

صاعقه، نوعي تخليه الكتريكي است كه براي ايجاد تعادل بين بارهاي مثبت و منفي درون يك ابر، بين دو ابر، يا بين ابر و زمين توليد ميشود.

بار منفي پائين ابر جذب بار مثبت سطح زمين مي شود اين بار روي اجسام واحد يا بلند ، همچون درختان و ساختمان هاي بلند شديدتر است، وقتي اختلاف بين اين بارها به قدر كافي زياد مي شود خواص عايق بندي معمولي هوا از بين رفته و صاعقه ايجاد مي شود.

آنچه به صورت برق ناگهاني به چشم انسان مي خورد، در واقع، حاصل يك سري حوادث پيچيده است. نخست ، تخليه الكترون ها از ابر اتفاق مي افتد كه معمولا نامرئي است. اين حركت رو به پائين و داراي الكتريسيته منفي است كه موجب تخليه الكتريسته مثبت از سطح زمين مي شود.

اين بار الكتريكي دوم به بالا حركت مي كند تا با باري كه پايين مي آيد برخورد كند و اين همان وقتي است كه برق الكتريسيته را كه به عنوان صاعقه مي شناسيم، مشاهده مي كنيم كه ظرف شايد 1/1000 ثانيه از زمين به طرف ابر مي رود مرحله نهايي در فرايند ايجاد صاعقه، «انتقال بار در جهت عكس» است.

در حين صاعقه، نه تنها زمين بار الكتريكي مثبت دارد بلكه هر چه روي آن است نيز بار الكتريكي مثبت دارد به احتمال زياد صاعقه به بلندترين جسم موجود در منطقه برخورد مي كند چه يك ساختمان باشد چه يك درخت يا شخصي كه به تنهايي در يك مزرعه ايستاده است.

ايمني در برابر صاعقه

صاعقه 125000000 ولت برق دارد. اين مقدار برق براي روشن كردن يك لامپ 100 وات به مدت بيش از سه ماه يا براي مصدوميت جدي يا كشتن يك نفر كافي است. در موقع بروز صاعقه بايد مواظب بود وقتي در معرض صاعقه قرار گرفتيد به نكات ايمني زير توجه كنيد:

- در داخل منزل بمانيد يا به داخل منزل برويد اگر صداي صاعقه را شنيديد، بيرون نرويد مگر اينكه واقعا ضروري باشد توجه كنيد كه با شمردن تعداد ثانيه هاي بين برق و صداي رعد و تقسيم آن بر 5، مي توانيد فاصله خود از صاعقه را (بر حسب مايل) به دست آوريد.

- از هر چيري كه رساناي برق است دور شويد. اين شامل اجاق گاز، رادياتور، بخاري، لوله هاي فلزي ، دستشويي فلزي و تلفن نيز مي‌باشد .

- از وسايل الكتريكي متصل شده به پريز، همچون سشوار، مسواك برقي، يا ريش تراش برقي استفاده نكنيد. اگر صاعقه به خانه شما برخورد كند اينها مي توانند برق آن را به شما منتقل سازند.

- در موقع توفان، از تلفن استفاده نكنيد، صاعقه ممكن است به خطوط تلفن در بيرون از منزل اصابت كند.

- اگر در داخل اتومبيل در حال حركت هستيد از آنجا بيرون نياييد. اتومبيل ، شما را در برابر صاعقه به خوبي محافظت مي كند.

- از اجسام فلزي در فضاي آزاد همچون قلاب ماهيگري و ميله فلزي دوري كنيد.

- اگر در آب هستيد از آب بيرون بياييد اين شامل خارج شدن از قايق هاي كوچك روي آب نيز هست.

- اگر در فضاي آزاد هستيد براي حفاظت در برابر صاعقه سرپناهي را جستجو كنيد! بهترين سرپناه، ساختمان است ولي اگر بنايي پيدا نكرديد، مي توانيد به درون يك غار، گودال يا دره پناه ببريد. درختان پوشش خوبي براي صاعقه ايجاد نمي كنند! درختان بلند صاعقه را به سوي خود جلب مي كنند.

- اگر نتوانستيد سرپناهي پيدا كنيد از بلندترين شئ در محلي كه هستيد دور شويد و اگر در نزديكي شما فقط درختان پراكنده يافت مي شود بهترين راه براي حفاظت از خودتان اين است كه در فضاي آزاد دولا دولا رفته و به اندازه دو برابر ارتفاع درختان پراكنده از آنها فاصله بگيريد.

- هر وقت بار الكتريكي را حس كرديد وقتي كه موهاي سرتان سيخ سيخ شد يا در پوست خود احساس مور مور كرديد ممكن است صاعقه شما را بزند فورا روي زمين دراز بكشيد.

در صورت برخورد صاعقه به فرد:

- اشخاص صاعقه زده ، جريان برق در بدن خود ندارند و مي توان با خيال راحت به آنها دست زد.

- درخواست كمك كنيد، شماره آتش نشاني (125) يا اورژانس (115) را بگيريد.

- شخص مصدوم برق زده شده و ممكن است سوخته باشد هم در جايي كه صاعقه زده و هم در جايي از بدن كه برق از بدنش خارج شده است. در هر دو نقطه مزبور به دنبال سوختگي بگرديد.

 - به مصدوم كمك هاي اوليه بدهيد. اگر نفس او بند آمده است به او تنفس مصنوعي بدهيد اگر قلبش از كار ايستاده است بايد يك نفر آموزش ديده او را احياي قلبي كند.

پزشكان اتاق فوريت هاي پزشكي محل يكي از پيشرفته ترين سيستم هاي مراقبت قبل از مراجعه به بيمارستان در كشور را ارائه مي دهند.

برخلاف فيلم هاي سينمايي و تلويزيوني، آتش واقعي ، روشن و شفاف نيست، دود آتش غليظ و سياه است. نمي توان ديد كه پشت صحنه آتش سوزي چه چيزهايي وجود دارد يا چه اتفاق هايي در حال وقوع است و در اين ميان گازهاي سمي موجود در دود آتش ممكن است ما را گمراه كند اما اگر خميده راه رفتن زير سطح دود را تمرين كرده باشيد و راه خروج خود را از كنار ديوارها و شمردن درها تا خروج از خانه پيدا كنيد دقيقا خواهيد دانست كه چه كار بايد انجام دهيد و با آمادگي بيشتر از يك آتش‌سوزي واقعي خارج شده و جان سالم به در مي‌بريد.

همه اعضاي خانواده بايد در مراحل تهيه نقشه فرار از آتش سوزي دخالت داشته باشند . حتي كودكان خردسال

نكاتي كه در طرح فرار از خانه در هنگام بروز حادثه مي‌بايست به آن توجه كرد  :

- خانه را بگرديد و دو راه فرار براي هر اتاق تعيين كنيد، البته با اطمينان از اينكه  هر يك از اين خروجي ها در دسترس است، اگر هر اتاق دو راه دسترسي داشته باشد احتمال اينكه از آتش سوزي احتمالي در خانه خود نجات يابيد افزايش مي يابد.

- ببينيد آيا پنجره اي وجود دارد كه بسته است ولي باز نمي شود. پنجره ها حتما بايد طوري باشد كه بتوان آنها را باز كرده و زير آن را كنترل نماييد آيا چيزي بيرون از پنجره وجود دارد كه مانع از فرار شما شود يا در موقع خروج سبب آسيب ديدن شما شود ؟ اگر چنين است همين حالا مشكل را برطرف سازيد.

- اگر پنجره هاي اتاق خواب شما دزدگير دارد بايد از داخل اتاق باز شود. اگر چنين نيست بايد آنها را طوري تغيير دهيد كه از داخل باز شوند. دزدگيرها مي تواند شما را در داخل اتاق خودتان محبوس كند همچنين طبق مقررات دزدگيرهاي نصب شده روي پنجره اتاق خواب ها بايد از داخل باز شود.

- اگر اتاق خواب هاي شما در طبقه دوم قرار دارد آيا پله هاي فرار براي هر اتاق خواب در نظر گرفته شده است؟

- مواظب باشيد درها به وسيله مبلمان يا كمد مسدود نشده باشند.

- محل تجمع اعضا خانواده پس از خروج ازخانه را در محلي امن نسبت به خانه تعيين كنيد.

-     اگر افراد خردسال ، پير يا ناتوان و معلول در خانه داريد اتاق خواب آنها را در طبقه همكف قرار داده و كسي را تعيين كنيد تا در مواقع اضطراري به كمك ايشان بشتابد.

-         ايست…

قبل از باز كردن در اندكي تامل كنيد. در را لمس كنيد. درحالي كه دولا دولا راه مي‌رويد به طرف در رفته و تا آنجا كه مي توانيد دست خود را بالا برده و در را لمس كنيد بدون اينكه بايستيد، شستي در لبه ها و پائين در را لمس كنيد. اگر احساس كرديد گرم هستند آن در را باز نكنيد و از خروجي ديگر استفاده كنيد.

- اگر در ضمن خروج، بوي دود را حس كرديد از خروجي ديگر استفاده كنيد اگر مجبور هستيد از ميان دود فرار كنيد دولا دولا از زير دود خارج شويد چون در آنجا هوا تميزتر و خنك تر است.

- اگر لباستان آتش گرفت، حركت نكنيد، خودتان را روي زمين بياندازيد و روي زمين بغلتيد و صورت خود را با دستانتان بپوشانيد تا شعله ها خاموش شود.

- وقتي از خانه خارج مي‌شويد ديگر هرگز به هيچ دليل به خانه‌اي كه مي‌سوزد برنگرديد از منزل همسايه با سازمان آتش نشاني (125) تماس بگيريد.

تمرين كنيد…

با تمرين كردن فرار از آتش مي توانيد سريع تر و با اضطراب كم تر از خانه خارج شويد اگر مسير فرار خود را حفظ باشيد مي توانيد به سرعت از منزل خارج شويد و دود و گاز حاصل از آتش شما را گمراه نخواهد كرد.

با رعايت اين نكات ساده، خود و اعضاي خانواده خود را در برابر آتش سوزي محافظت كنيد :

- گاز سنج خود را امتحان كنيد حداقل ماهي يك بار باتري هاي كهنه را با باتري هاي آلكالين نو و مرغوب تعويض كنيد. گازسنج شما به مدت يك سال به خوبي كار مي كند. اگر در منزل گازسنج نداريد همين امروز يكي از آنها را بخريد! در هر طبقه از منزل خود حداقل يك گازسنج نصب كنيد از جمله در زيرزمين و اتاق نشيمن و از همه مهمتر بيرون همه اتاق خواب‌ها ، گازسنج خود را طبق دستورالعمل سازنده آن نصب كنيد. توجه داشته باشيد گازسنج ممكن است تنها وسيله اي باشد كه شما را به موقع هوشيار كند تا از آتش بگريزيد.

- نقشه فرار از خانه را تهيه كنيد تا در صورتي كه آتش سوزي رخ دهد از مهلكه دور شويد. نقشه طبقات خانه را روي كاغذ رسم كرده و آن را به همه اعضاي خانه تفهيم كنيد. راه هاي خروجي را با دو خط مسير كه از درها و پنجره ها خارج مي شوند مشخص كنيد. محل تجمع پس از فرار از خانه را در جاي امني نسبت به خانه تعيين كنيد تا همه اعضاي خانواده در صورت بروز آتش سوزي در منزل بعد از نجات خود به آن مكان پناه آورند . دقت كنيد كه براي هر اتاق بايد دو خروجي داشته باشيد.

 -    نقشه فرار خود را به تمرين بگذاريد . با ديگر اعضاي خانواده نشسته و نقشه فرار خود را بررسي كنيد پس از اينكه همه با نقشه آشنا شدند تمرين آتش سوزي را شروع كنيد و از همه بخواهيد روي تختخواب خود دراز بكشند و تكمه آزمون گازسنج را فشار دهيد . به خاطر داشته باشيد كه قبل از باز كردن در بايد آن را لمس كنيد تا گرم نباشد ، همه دولا دولا شده و از خانه خارج شوند و در محل تجمع كه از قبل تعيين شده در بيرون منزل منتظر بمانند. خطر مرگ براي كودكان در آتش سوزي منازل مضاعف است زيرا آنها اغلب در آتش سوزي مي ترسند يا گيج مي شوند دقت كنيد كه كودكان شما سيگنالهاي گازسنج را درك كرده و آژير آن را تشخيص دهند. در حالي كه تمرين براي افراد بزرگسال ممكن است احمقانه جلوه كند اما كودكان از آن خوششان مي آيد و مزد واقعي اين تمرين را در موقع قرار گرفتن در وضعيتي اضطراري خواهند گرفت.

- دزدگيرهاي پنجره هاي اتاق خواب بايد از داخل باز شوند اگر چنين نبود هر چه زودتر اقدام لازم معمول نماييد تا اين پنجره‌ها با ضامن مناسب قابل عقب و جلو شدن باشند. شبكه هايي كه درهاي بيروني را مي پوشانند نيز بايد به راحتي باز شوند براي درهاي اتاق هاي مسكوني از ضامن هاي استوانه اي كه دو كليد مي خورند استفاده نكنيد اين نوع قفل ها وقتي قفل مي شوند نياز به يك كليد در داخل دارند تا باز شوند و اگر كليد را در جاي آن قرار نداده باشيد شايد نتوانيد به سرعت آن را پيدا كنيد.

 - كبريت و فندك بازيچه دست كودكان نبايد باشد اين موارد را از دسترس كودكان دور نگهداريد.

- در مورد برق، احتياط را رعايت كنيد وقتي يك وسيله برقي روشن را در دست داريد روي سطح آب يا سطح مرطوب پا نگذاريد. از وسايل يا سيم هاي رابط زخمي شده استفاده نكنيد و آنها را جهت تعمير ارسال نماييد يا دور بياندازيد. اگر احتمال مي دهيد كه سيستم برق منزل شما اشكال دارد از افراد متخصص براي برطرف كردن عيب آنها كمك بخواهيد. مشكلات برق از امور تخصصي است و مي‌بايستي به متخصص آن واگذار شود.

- يك كپسول آتش نشاني را نصب كنيد روي ديوار در مسير خروجي يا مجاور آن به صورتي كه در معرض ديد باشد (ما نزديك آشپزخانه را توصيه مي كنيم). همچنين طرز كار با آن را ياد بگيريد.

 - هرگز غذاي در حال پختن را رها نكنيد . بر روغن داغ به دقت نظارت كرده و آن را آهسته گرم كنيد اگر مجبور هستيد آشپزخانه را ترك كنيد اجاق را خاموش كنيد اگر روي اجاق ماهي‌تابه حاوي روغن آتش گرفت ، سر ماهي تابه را روي آن بگذاريد تا شعله ها خفه شوند. همچنين مي‌توانيد از كپسول آتش نشاني براي اين كار استفاده كنيد يا جوش شيرين در ماهي تابه بريزيد هرگز از آب ، آرد يا نمك براي خاموش كردن چربي و روغن آتش گرفته استفاده نكنيد.

- بنزين را در ظروف تائيد شده نگهداري كنيد و هيچ وقت بيش تر از دو گالن بنزين در خانه نگهداري نكنيد. ظرف بنزين بايد در برابر بخار نفوذناپذير بوده و در يك كابينت در گاراژ يا بيرون از منزل دور از هر منبع حرارتي قرار داده شود هرگز بنزين را داخل خانه نگه نداريد. همچنين، بنزين را دور از دسترس كودكان نگه داريد.

- وسايل گرم كننده علت درجه يك آتش سوزي هاي خانگي است . دقت كنيد كه مواد قابل احتراق حداقل 60 سانتيمتر از بخاري هاي ديواري، بخاري هاي مبلي ، شومينه ها و تنورها دور باشند. هر سال شومينه يا دودكش منزل و محل كار خود را بازرسي و تميز كنيد. وقتي از اتاق خارج مي‌شويد بخاري هاي ديواري را خاموش كرده و در موقع حضور در منزل به آنها توجه داشته باشيد.

هـوالعليم همانطور كه روز خوب، خواب خوشي در پي دارد، زندگي هم اگر خوب سپري شود، پايان خوشي در پي خواهد داشت. ((«لئوناردو داوينچي»)) در جوامع مترقّي و امروزي نيروي كار روز به روز به سوي مديريت شخصي پيش مي‌رود. آنان بايد اصول و روش بهسازي، بند، بسط و گسترش همه جانبه را بياموزند. در شرايط كنوني جهان و جامعه انساني‌ ما، همه بايد بياموزند كه خود را اداره و مدير خود باشند. در وضعيت عادي همه چيز بصورت مطلوب پيش مي‌رود و نتيجه مثبت ارزيابي مي‌گردد ولي چنانچه اوضاع غير عادي و به عبارت ديگر بحراني شود، نوع ديگري از مديريت لازم است «مديريت بحران». به عبارتي ديگر بسياري از مديران خرد و كلان در شرايط عادي عملكرد و مديريتي مطلوب را عرضه مي‌نمايند ولي در شرايط بحراني به دليل عدم درك صحيح و تفهيم موضوع فرايند مديريتي ايشان درست نمي باشد. آنان بايد سه اصل ايثار، صبر و صداقت را در هنگام بحران و به همراه ديگر تخصصها و عوامل تحت فرمان رعايت نمايند. ايثار يعني اول ديگري و سپس من به تعبيري واضح‌تر، اول ديگران بهره‌مند شوند و آنگاه من. صبر به منزلة ايستايي در مقابل مشكلات، حوصله مندي فراوان و صداقت سمبل صراحت در گفتار، عمل و رفتار. اين نكته كتمان ناپذير است كه همواره از بدو آفرينش و خلقت بحران در كمين بشر و جوامع بشري مي باشد. توسعه و تكنولوژي همزاد بحران مي‌باشد. آنچه در ذيل بصورت اجمال از نظرتان مي‌گذرد، سعي بر معرفي، اقدامات و توصيه‌ها، قبل، حين و بعد از بحران را دارد. اميد آنكه مطالب مطروحه مورد استفاده مطلوب تمامي عوامل اجرايي و كارگزاران رشته كوهنوردي قرار گيرد. تعاريف كلي مدير: اداره كننده، گرداننده، كسي كه كاري را اداره كند. مديريت: مدير بودن و مديري. انواع مديريت فني، نيرو (انرژي) اداري و تشكيلات (رسمي)، مردمي (هيئتي)، زمان، قوم، خانواده، نشاط و شادي، بودجه‌، حقوقي و … بحران: آشفتگي، تغيير حالت ناگهاني، عدم تعادل، به هم ريختگي ارگانيسم، فرصتهاي خطرناك، شرايط سخت، تهديد، نامساعد، موقعيتي كه تهديد غير منتظره متوجه ارزشهاي حياتي شده و زمان براي تصميم‌گيري محدود است. انواع بحران طبيعي و غير طبيعي(مصنوعي) الف) بحران طبيعي: خارج از خواست، ميل، اراده، عزم، نيت، فكر، انديشه و عملكرد بشر ايجاد و حادث مي‌گردد. مانند: سيل، زلزله، آتشفشان، بهمن، صاعقه، امراض ناشناخته و … ب) بحران غير طبيعي(مصنوعي): برخي از بحران‌ها با خواست، ميل، اراده، عزم، نيت، فكر، انديشه و عملكرد بشر ايجاد و صورت مي‌گيرد. مانند: جنگ، كودتا، آتش‌سوزي، تصادف، مشكلات خانوادگي، دعوا و … وظايف اصلي مديريت بحران الف) شناخت بحران و مسئله، ارزيابي اطلاعات، بررسي اخبار مربوطه، توجه به امكانات و توامندي‌هاي موجود، پيش‌دستي در مقابل شايعات، ارزيابي راه حل‌هاي موجود و نهايتاً انتخاب بهترين راه. اخذ مشاورة مطلوب، بهره‌مندي از متخصصين ويژه در كادر مديريت شناخت زمان و مكان و آشنايي كامل با اركان اجرايي تحت مديريت از وظايف اصلي مديريت بحران مي باشد. ب) شناخت لايه‌هاي مختلف بحران و به عبارتي ديگر پس بحرانها : لايه اول: انسان شناخت تجربيات، آموخته‌ها، ميزان نگراني، اضطراب، خونسردي و توانمندي‌ها. لايه دوم: فرهنگ جامعه شناخت فرهنگ بحران ستيزي، باورهاي ايجاد تغيير عليه بحران و شناخت سنتها، اقليم، آداب و رسوم. لايه سوم: ساختار ارتباطي در بحران شناخت ارتباط واحدها با هم، ميزان پيچيدگي، تمركز و سلسله مراتب، سرعت عمل در تصميم‌گيري، هماهنگي و مبادله اطلاعات، چه در تشكيلات رسمي و چه نهادها و اجتماعات مردمي. لايه چهارم: استراتژي تبيين خط مشي‌ها، روشها و شيوه‌هاي مقابله با بحران. عملكرد و فعاليت كوتاه مدت: (تصميم درست و قاطع در زمان بسيار كم) 1- تشكيل ستاد بحران با حضور تمامي نيروهاي مطلع و مسئول. 2- تقسيم‌بندي وظايف. 3- حضور يا ارتباط دائم. 4- استفاده و بهره‌مندي از نيروهاي مسئول. 5- انجام خدمات امداد و نجات. 6- تشكيل هسته‌هاي عمليات. 7- آگاهي دادن به بحران زده‌گان. 8- گزارش اقدامات به مديران عالي. عملكرد فعاليت بلند مدت شناخت چيستي، چرايي، چگونگي، كيستي و منبع بحران (شناسايي كامل بحران). زمان تعيين زمان لازم براي كنترل بحران و انجام هر تصميم در فرآيند بحران، شناسايي عناصر بحران، جمع‌آوري اطلاعات جامع و تصميم‌گيري مناسب در كوتاه‌ترين زمان موجود از عوامل تاثير گذار بر كنترل بحران مي‌باشد. طبقه‌بندي بحران‌ها ورزشي، فرهنگي، اجتماعي، قومي و … طبقه‌بندي بحران‌ها از حيثّ تهديد و زمان تصميم‌گيري. در زمان وقوع بسياري از بحرانها زمان تصميم‌گيري كم و تهديد بسيار جدي است، مانند زلزله، سيل، بهمن، سانحه در كوهستان، تصادف و… لذا با شناخت بحران، آرايش مديريتي و عملياتي سرعت بيشتري مي‌گيرد. مديران تصميم‌ساز خوب مقتضي است مديريت بحران، اطلاعات مناسب را از بحران داشته و نيز كيفيت وقوع بحران را بدانند، ارزشهاي مورد تهديد را بشناسد، ساختار بحران را شناخته و عوامل فرآينده آن را نيز بدانند، بر كاهنده‌ها و قدرت كنترل سازمانهاي عمل كننده اشراف داشته باشند، آگاهي از نيازها و منابع در دسترس را دارا باشد. عوامل مخل در تصميم‌گيري‌هاي موثر و مناسب براي مديريت بحران: 1- غافل‌گيري نيروها (در نتيجه عدم آمادگي). 2- تعداد مراكز تصميم‌گيري. 3- توسعه و گسترش بحران. 4- زمان كم و استرس زياد. 5- عدم مقابله لازم با شايعات. اين نكته حائز اهمّيت است، كه چرا بايد تصميم‌گيري در شرايط بحراني سريع و موثر اتخاذ گردد. زيرا گذر زمان به ضرر ما عمل مي كند، به سرعت فرصتها از ما گرفته مي‌شود، احتمال گسترش و توسعه بحران مي‌رود و از عامل تهديدات نيز نبايد غافل بود. ويژگيهاي يك تصميم خوب 1- صريح، روشن قابل فهم. 2- كليه تصميمات در يك سيستم مديريت واحد اتخاذ شود. 3- در ابلاغ تصميم و مصوبات سلسله مراتب رعايت شود. 4-تفويض اختيارات لازم صورت گيرد. 5- در يك زمان واحد براي يك موضوع تصميم‌گيري شود. ريسك و تحليل در مديريت بحران واژه‌شناسي ريسك: خطر، احتمال خطر و ضرر، اقدام به كاري كه نتيجة آن معلوم نباشد واحتمال خطر در آن باشد، خطرپذيري و كار عملي كه همه كس جرأت انجام آنرا ندارد.ضريب نتايج حاصله از ريسك متغير است. در شرايط بحراني مدير هميشه به پذيرش ميزان قابل ملاحظه‌اي ريسك مجبور است در بسياري از موارد ريسك واقعيتي انكارناپذير است. ريسك هم شرايط و مقدمات خاص خود را مي‌طلبد. قدرت عملكرد، تخصص، امكانات ، ميزان حمايت از مدير و مقتضيات فرهنگ، تمدن و سنت در جامعه، جهت انجام ريسك بسيار مهم است. همواره در هنگام وقوع بحران دو جنبه از بحران بايد مورد كنترل قرار گيرد: الف) كنترل و تنظيم بحران. ب) حل و فصل رضايت بخش آن . چند توصيه بسيار مهم 1-در شرايط عادي، آموزش مديريت بحران الزامي است. 2-همواره بدنبال كشف مواردي باشيد كه سبب تشديد بحران مي‌شود. 3-امكان پيشرفت بحران و راه حلها را بررسي نمايد. 4-ارتباط بين اعضاي ستاد بحران را بهبود ببخشيد. 5- براي حالتهاي مختلف بحران سوالات متعددي را طرح كنيد. 6-بهترين راه برخورد با بحران زده‌گان (مردم) را به اعضاي ستاد توضيح دهيد. 7- حدود اختيارات را مشخص نمايد. 8- مديريت عالي و مركزي بحران در جريان برنامه‌ريزي كامل قرار گيرد. 9- اعضاي ستاد را در جريان طرح‌ها و برنامه‌ها قرار دهيد. 10-جدول زمان‌بندي به همراه چك ليست اتفاقات احتمالي را تهيه كنيد. 11- خود و اعضا ستاد را براي بدترين موقعيت آماده نمائيد. 12- غلبه بر فشارهاي رواني در دستور كار خود و ستاد قرار دهيد. 13- برخورد منطقي و به موقع با شايعات احتمالي. (كنترل شايعات). 14- بهترين تصميم در كوتاه‌ترين زمان. 15- بهره‌مندي از عوامل اجرايي متخصص و مرتبط با بحران. چنانچه هر بحراني كوچك خوب كنترل و اتمام نپذيرد، تبديل به بحراني بزرگ مي‌شود.در مطالب و موارد مطروحه نكاتي بصورت كليات در مبحث مديريت بحران به نظر مبارك شما رسيد. نگارنده معتقد است كوهنورد و يا به تعبيري ديگر ورزش كوهنوردي نيز همواره مورد تهديد بحران قرار دارد. چرا كه تهديد و خطرپذيي در آن بسيار است. لذا بايسته و شايسته است از كوهپيمايي تا عالي‌ترين سطوح عملي كوهنوردي، از كارگزاران پايه تا بالاترين سطح اجرايي و عملياتي در صف و ستاد همگي از بحران و مديريت بحران، چگونگي برخورد، كنترل و انواع وابسته به كوهنوردي مطلع باشند. جملگي ، تصميم‌گيري در شرايط سخت را آموزش ببينيم. اميدآنكه در فرصتهاي بعدي با ذكر مصداقها، روشنگري بيشتري به مطالب و مفاهيم تئوريك بخشيده شود. (انشاا… ) نكته آخر اينكه، بحرانهاي مختلف، مديريت خاص خود را مي‌طلبد و بحران شناسي از اركان پايه در مديريت بحران به شمار مي‌رود. به عبارتي ديگر درنگ و تفكر روي مثلث طلايي، پيشگيري، شناخت و اقدام، با رعايت اصول برشمرده اجرايي مي‌گردد.

  RSS